Eten wat de printer maakt

De mens manipuleert zijn eten, al heel erg lang. Sinds een paar jaar voegen we daar een nieuwe manipulator aan toe: de 3D printer. Hobbyisten, chefs en onderzoekers experimenteren met verschillende eetbare materialen. Chocola lijkt nog steeds een top-favoriet als ik door de artikelen van 3D Printing Industry zoek en met suiker kun je ook mooie creaties maken, zoals 3dchef Julian Sing laat zien. Het verbaasde me dan ook niet voedselprint projecten tegen te komen tijdens de Dutch Design Week vorige week in Eindhoven. Deze projecten en de research om er een artikel over te schrijven zetten me echter wel aan het denken: gaat 3D printen van eten onze manier van eten écht veranderen?

Het eerste project waar ik in Eindhoven tegenaan liep was dat van Carolin Schulze (Burg Giebichenstein Kunsthochschule te Halle), genaamd Falscher Hase / Bugs’Bunny. Je raadt het al, een project om insecten eetbaar te maken. Uitgaande van prognoses dat we onze eetgewoonten aan moeten passen (hoe voeden we 9 miljard mensen in 2050?). Met 10kg voedsel kunnen we 1kg rundvlees kweken en 9kg insectenvlees. De uitdaging die Carolin Schultze oppakt met haar project is om te onderzoeken hoe wij, Westerse mensen, insecten durven omarmen als lekker eten.

L1030259

Carolin Schulze tijdens Dutch Design Week 2014 in Eindhoven.

In de film die ze gemaakt heeft voor het project laat ze de stappen zien die ze neemt om meelwormen te kweken en te bereiden tot een eetbaar product. Ze laat vrienden aan het woord die de producten eten (in het Duits). Wees gewaarschuwd, er komt een blender aan te pas.

Interessante quote aan het eind van de video is dat wanneer de meelwormen niet meer herkenbaar zijn, het prima eetbaar is, in tegenstelling tot de gefrituurde balletjes waarin nog wormen zichtbaar waren. Ik moet even terugdenken aan een TV programma dat ik een tijd geleden zag, waarin Jamie Oliver aan kinderen laat zien hoe de bekenden fastfood ‘chicken nuggets’ worden gemaakt. Engelse kinderen wilden daarna de nuggets niet meer, maar hetzelfde experiment met Amerikaanse kinderen had het tegengestelde resultaat. Zij aten alsnog met smaak de ‘pink slime nuggets’ op. (videos hiervan zijn helaas niet online beschikbaar)

Uiteindelijk gebruikt Carolin een 3D printer om, net als met chocola en suiker, vorm te geven aan wormenpasta. De vorm van een haas..

Photo: Carolin Schulze, Robert Dippel

Photo: Carolin Schulze, Robert Dippel

Het tweede voedselproject waar een 3D printer een rol in speelde, is dat van Chloé Rutzerveld, genaamd Edible Growth. De Limburgse gebruikt voedsel als een middel om te communiceren en discussiëren over sociale, culturele en wetenschappelijke kwesties.

In Edible Growth is ze voor haar bacheloropdracht in samenwerking met TNO op zoek gegaan naar een voedselproduct dat de brug slaat tussen nieuwe technologie en authentieke praktijken om voedsel te groeien en kweken. Munchies heeft Cloé geïnterviewd en daarin legt ze uit dat ze vooral wilde laten zien dat een 3D printer ook gezond eten kan maken, niet alleen suiker- en pastasculpturen. Het product dat ze maakte is een deegvorm dat de voedingsbodem vormt voor zaden, sporen en gist om in vijf dagen uit te groeien tot voedsel met een steeds intensere structuur, geur en smaak. Klein puntje: het product dat je ziet is uiteindelijk met de hand vormgegeven, want de printtechniek is nog niet ver genoeg om een prototype te kunnen laten zien.

L1030286

Edible Growth project van Chloé Rutzerveld tijdens de Dutch Design Week 2014 in Eindhoven.

Beide projecten zien er spannend uit, maar ik blijf nog wel met de vraag zitten of deze vorm van voedsel manipulatie echt iets verandert in hoe we voedsel produceren. In beide projecten heb je de 3D printer niet nodig. Het voedselproduct van Chloé is zelfs met de hand gemaakt en de geprinte haas is vooral een gimmick om ons te laten nadenken over wat we eetbare vormen vinden. Ik vind het tegelijkertijd heel spannend wat ze doen en afstotend, want het zet ons misschien nog wel weer verder af van wat echt voedsel is.

De hele ‘makkelijke maaltijden’-industrie heeft een generatie grootgebracht die gewend is aan voedsel dat niet meer terug te leiden is tot een dier of vrucht, want dat is zielig en vinden we vies. Door wormen-pasta te printen blijven we net zo ver af staan van ons voedsel.

Een balletje deeg maken waaruit in een paar dagen extra eten groeit, is allicht puurder en spannender, maar is het echt fundamenteel anders dan zaden in een potje aarde stoppen? Heb je daar een ingewikkelde print-techniek voor nodig?

Het 3D printen van voedsel is vooralsnog niet veel anders dan een geavanceerde versie van de spuitzak, waar je als grondstof vloeistoffen in stopt en die door middel van laagjes vormgeeft. Waar dat toegevoegde waarde heeft is in tehuizen voor ouderen, die niet meer kunnen kauwen en dus alleen gepureerd voedsel kunnen eten. Door middel van een printer kan het gepureerde eten in ieder geval nog de suggestie wekken van een bord met normale eten.

In mijn ogen wordt voedselprinten pas echt spannend als we geen enkel dier meer nodig hebben voor het maken van een hamburger.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>